Oorzaak-gevolgdiagram (visgraatdiagram)

Het oorzaak-gevolgdiagram (visgraat- of Ishikawa-diagram) plaatst het probleem in de kop en groepeert mogelijke oorzaken op maximaal zes takken, standaard Personnel, Machines, Materials, Methods, Measurements en Environment, met optionele subooorzaken. Gebruik het in de Analyse-fase of na brainstormen. Oorzaken komen uit kolommen van het werkblad of uit getypte constanten. Er wordt niets berekend; het diagram toont verdachten, geen bewijs.

Laatst beoordeeld

Belangrijkste conclusie

Een oorzaak-gevolgdiagram (visgraat- of Ishikawa-diagram) ordent de mogelijke oorzaken van een probleem in categorieën, zoals de 6M's, zodat een team alle verdachten in één beeld ziet voordat de meest waarschijnlijke worden getoetst.

Op deze pagina
  1. Doel
  2. Belangrijkste mogelijkheden
  3. Statistische methoden
  4. Invoervelden en opties
  5. Beschrijving van de uitvoer
  6. Uitgewerkt voorbeeld

Doel

Het oorzaak-gevolgdiagram (visgraat- of Ishikawa-diagram) ordent de mogelijke oorzaken van een probleem in groepen, zodat een team de hele lijst van verdachten in één beeld ziet voordat wordt besloten welke met gegevens worden gecontroleerd. Het gevolg (het probleem) staat in de kop van de vis; de oorzaken hangen aan maximaal zes takken, standaard de 6M-rubrieken Personnel, Machines, Materials, Methods, Measurements en Environment. Gebruik het in de Analyse-fase van een project, na een brainstormsessie, of om vast te leggen wat een team al vermoedt over een defect.

Belangrijkste mogelijkheden

  • Maximaal zes takken, elk met oorzaken die uit een kolom van het werkblad worden gelezen of als constanten worden getypt.
  • Taklabels die u kunt hernoemen (bijvoorbeeld Man, Machine, Method voor een 4M-diagram, of dienstenrubrieken zoals Policies en Systems).
  • Subtakken: elke oorzaak kan eigen suboorzaken krijgen, uit een kolom of getypt, om een dieper niveau van het waarom te tonen.
  • Het gevolg wordt in de kop van de vis geschreven en het diagram kan een eigen titel hebben.
  • Opties om de takken zonder label te laten of takken zonder oorzaken te verbergen.
  • Geen gegevens nodig voor een leeg diagram dat u tijdens een bijeenkomst invult.
  • PDF-export via Download.

Statistische methoden

De tool voert geen berekening uit: ze tekent de oorzaken die u opgeeft. Ze volgt de gangbare praktijk voor een Ishikawa-diagram: het probleem wordt als gevolg geformuleerd, oorzaken worden onder hoofdcategorieën gegroepeerd (de 6M-rubrieken zijn de standaard) en elke oorzaak kan verder worden uitgesplitst in suboorzaken, zoals in een 5-Whys-analyse. Tak 1, 3 en 5 worden boven de ruggengraat getekend en tak 2, 4 en 6 eronder, waarbij tak 1 het dichtst bij het gevolg ligt.

Bij In column wordt elke niet-lege cel van de gekozen kolom één oorzaak, in de volgorde van het werkblad; getallen worden zonder afsluitende decimalen getoond. Bij Constants worden oorzaken door spaties gescheiden en wordt een oorzaak van meerdere woorden tussen dubbele aanhalingstekens geplaatst, bijvoorbeeld "Operator training" Fatigue. Oorzaken, labels en het gevolg mogen maximaal 72 tekens bevatten; bij een langere oorzaak stopt het diagram met een melding waarin die oorzaak wordt genoemd.

Een visgraatdiagram is een lijst van mogelijke oorzaken, geen bewijs. De gebruikelijke volgende stap is de meest waarschijnlijke oorzaken te kiezen (via teamstemming, een C&E Matrix of proceskennis) en ze met gegevens te toetsen, bijvoorbeeld met een hypothesetoets, een regressie of een proefopzet.

Invoervelden en opties

Veld

Beschrijving

Branch 1–6 causes

Waar de oorzaken van elke tak vandaan komen: In column (standaard) of Constants.

Column

De kolom van het werkblad met de oorzaken van de tak, één per cel (In column).

Constants

Getypte oorzaken, gescheiden door spaties; plaats een oorzaak van meerdere woorden tussen dubbele aanhalingstekens (Constants).

Label

De naam die aan het einde van de tak wordt getoond. Standaard: Personnel, Machines, Materials, Methods, Measurements, Environment.

Sub-branches (n)

Opent een tabel met de oorzaken van de tak; kies voor een oorzaak een kolom of typ constanten om er suboorzaken aan te geven. Het getal toont bij hoeveel oorzaken subtakken zijn ingesteld.

Effect

Optioneel. Het probleem, getoond in de kop van de vis (maximaal 72 tekens).

Title

Titel boven het diagram. Standaard Cause-and-Effect Diagram.

Do not label the branches

Standaard niet aangevinkt. Aangevinkt: de taklabels worden weggelaten.

Do not display empty branches

Standaard niet aangevinkt. Aangevinkt: takken zonder oorzaken worden niet getekend.

cause-and-effect-diagram-inputs


Figuur 1 — Opties voor het voorbeeld: de zes takken lezen hun oorzaken uit de werkbladkolommen Personnel tot en met Environment, met het gevolg “Short shots and surface defects”.

Beschrijving van de uitvoer

  • Cause-and-Effect Diagram — het visgraatdiagram: het gevolg in de kop, één diagonale tak per categorie met zijn label, en elke oorzaak (en suboorzaak) langs zijn tak geschreven.
  • PDF-export via Download.

cause-and-effect-diagram-output


Figuur 2 — Visgraatdiagram voor onvolledig gevulde spuitgietdelen en oppervlaktedefecten op gegoten behuizingen: 22 mogelijke oorzaken onder zes rubrieken.

Uitgewerkt voorbeeld

Gegoten behuizingen uit een spuitgietcel vertonen onvolledige vulling (short shots) en oppervlaktedefecten. In een brainstormsessie noteert het team de mogelijke oorzaken onder zes rubrieken en voert ze in het werkblad in, één kolom per rubriek: Personnel (bijvoorbeeld onvoldoende training, vermoeidheid van de operator), Machines (versleten matrijsinzetten, drift van de temperatuurregelaar, verstopte koelkanalen), Materials (vochtgehalte van de hars, te hoog aandeel regranulaat, variatie tussen kleurstofpartijen), Methods (onduidelijke werkinstructies, te kort ingestelde cyclustijd), Measurements (meetmiddel niet gekalibreerd, alleen visuele keuring) en Environment (hoge luchtvochtigheid in de omgeving, stof bij de trechter).

Branch 1 tot en met Branch 6 lezen de zes kolommen in dezelfde volgorde en het Effect is “Short shots and surface defects”. Het diagram toont 22 oorzaken: 4 onder Personnel, 5 onder Machines, 3 onder Materials, 4 onder Methods, 3 onder Measurements en 3 onder Environment. Het team heeft nu één beeld van alle verdachten. Meerdere oorzaken zijn snel te controleren met gegevens die de cel al heeft, zoals het harsvocht per partij en de onderhoudsgegevens van de koelkanalen; deze komen als eerste in het plan voor gegevensverzameling. Om een oorzaak verder uit te diepen, opent u Sub-branches bij de betreffende tak en voegt u suboorzaken toe, bijvoorbeeld waarom de matrijsinzetten vroegtijdig slijten.

Veelgestelde vragen

Wat is een visgraatdiagram?

Een visgraat-, oorzaak-gevolg- of Ishikawa-diagram ordent de mogelijke oorzaken van een probleem in groepen, zodat een team de hele lijst van verdachten in één beeld ziet. Het gevolg, oftewel het probleem, staat in de kop van de vis en oorzaken hangen aan hoofdtakken, met optionele suboorzaken om een dieper niveau van het waarom te tonen, zoals in een 5-Whys-analyse.

Wat zijn de 6M's van een visgraatdiagram?

De 6M-rubrieken die als standaardtakken worden gebruikt, zijn Personnel, Machines, Materials, Methods, Measurements en Environment. Taklabels kunnen worden hernoemd, bijvoorbeeld naar Man, Machine en Method voor een 4M-diagram, of naar dienstenrubrieken zoals Policies en Systems.

Wanneer gebruikt u een oorzaak-gevolgdiagram?

Gebruik het in de Analyse-fase van een project, na een brainstormsessie, of om vast te leggen wat een team al vermoedt over een defect. Het is een lijst van mogelijke oorzaken, geen bewijs: de gebruikelijke volgende stap is de meest waarschijnlijke oorzaken te kiezen, via teamstemming, een C&E Matrix of proceskennis, en ze te toetsen met gegevens, zoals een hypothesetoets, regressie of proefopzet.

Hoe maakt u een visgraatdiagram in Zometric Statistical Software?

Kies voor elk van maximaal zes takken een werkbladkolom met oorzaken of typ ze als constanten, waarbij u oorzaken van meerdere woorden tussen dubbele aanhalingstekens plaatst. Hernoem taklabels indien nodig, voeg subtakken toe aan een oorzaak, voer het Effect en een titel in en verberg eventueel labels of lege takken. Het diagram kan als PDF worden gedownload.