Multi-varikaart
Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van variatie in een proces over meerdere factoren tegelijk toont. Ze ordent gegevens door factoren te groeperen in drie klassieke categorieën van variatie (variatie binnen het stuk, variatie tussen stukken en variatie in de tijd) en toont ze allemaal op één kaart, zodat de dominante bron van variatie direct zichtbaar is.
Laatst beoordeeld
Belangrijkste conclusie
Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van variatie in een proces over meerdere factoren tegelijk toont.
Op deze pagina
Wat is een multi-varikaart?
Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van variatie in een proces over meerdere factoren tegelijk toont. Ze ordent gegevens door factoren te groeperen in drie klassieke categorieën van variatie (variatie binnen het stuk, variatie tussen stukken en variatie in de tijd) en toont ze allemaal op één kaart, zodat de dominante bron van variatie direct zichtbaar is.
In plaats van voor elke factor afzonderlijke analyses uit te voeren, laat de multi-varikaart u het volledige beeld van variatie over geneste of gegroepeerde factoren in één keer zien, waardoor ze een essentieel hulpmiddel is bij grondoorzaakonderzoek en procesoptimalisatie.
Wanneer gebruikt u een multi-varikaart?
- Gebruik haar bij grondoorzaakonderzoek wanneer u moet vaststellen welke factor (tijd, operator, machine of batch) de dominante bron van procesvariatie is.
- Gebruik haar bij meetsysteemonderzoek om de variatie van verschillende beoordelaars, onderdelen of meetomstandigheden visueel te vergelijken.
- Gebruik haar wanneer u geneste of hiërarchische gegevensstructuren hebt, bijvoorbeeld meerdere metingen per onderdeel, meerdere onderdelen per batch en meerdere batches per ploeg.
- Gebruik haar als voorscreening vóór een proefopzet (DOE) om de aandacht te richten op de factoren die het meest aan variatie bijdragen.
De drie soorten variatie begrijpen
Type
Wat wordt gemeten
Voorbeeld
Binnen het stuk
Variatie binnen één eenheid of item
Diameterverschillen over één onderdeel
Tussen stukken
Variatie tussen opeenvolgende items
Gewichtsverschillen tussen onderdelen in een batch
In de tijd
Variatie over verschillende tijdsperioden
Veranderingen van ploeg tot ploeg of van dag tot dag
Richtlijnen voor correct gebruik van de multi-varikaart
- Plan uw gegevensverzamelingsstructuur zorgvuldig voordat u begint: de kaart is alleen zinvol als gegevens op een gestructureerde, hiërarchische manier worden verzameld.
- Verzamel gegevens op een evenwichtige, systematische manier (hetzelfde aantal metingen per onderdeel, dezelfde onderdelen per batch) om visuele vergelijkingen eerlijk en geldig te maken.
- De factor die de grootste verticale spreiding op de kaart veroorzaakt, is de dominante bron van variatie en moet het eerste aandachtspunt van het onderzoek zijn.
- Verzamel minimaal 3 tijdsperioden, 3–5 onderdelen per periode en 2–3 metingen per onderdeel voor een betrouwbare en informatieve kaart.
- Gebruik de multi-varikaart als richtinggevend screeninghulpmiddel, niet als formele statistische toets: volg op met ANOVA of een proefopzet voor kwantitatieve bevestiging.
Alternatieven: wanneer u geen multi-varikaart gebruikt
Situatie
Gebruik in plaats daarvan
Formele statistische kwantificering van variatiebronnen nodig
Variantiecomponentenanalyse (ANOVA)
Er is maar één factor of groeperingsvariabele
Boxplot of plot van individuele waarden
Alleen trends in de tijd moeten worden gedetecteerd
Runkaart of regelkaart
Verbanden tussen twee variabelen onderzoeken
Spreidingsdiagram of regressieanalyse
Procesfactorinstellingen formeel optimaliseren
Proefopzet (DOE)
Voorbeeld van een multi-varikaart
Een ingenieur wil het effect van sintertijd en een additief op de druksterkte van drie verschillende metalen beoordelen. De ingenieur meet de druksterkte van drie proefstukken van elk metaaltype bij elke sintertijd: 100 minuten, 150 minuten en 200 minuten, herhaald voor elk van de additieven. De volgende stappen:
- De benodigde gegevens verzamelen.
- Analyseer nu de gegevens in Zometric Statistical Software op https://statsai.zometric.com/.
- Kies voor de multi-varikaart Statistical module> Graphical analysis > Multi-vari Chart.
- Voer in de tool de gegevens samen met de andere invoer als volgt in:


6. Na gebruik van bovenstaande tool haalt u de uitvoer als volgt op:

Zo maakt u een multi-varikaart
De handleiding is als volgt:
- Log in op Zometric Statistical Software op https://statsai.zometric.com/
- Kies op de startpagina Statistical Tool> Graphical analysis > Multi-vari Chart.
- Voer vervolgens de gegevens handmatig in, of kopieer (Ctrl+C) de gegevens uit een Excel-werkblad en plak (Ctrl+V) ze hier, of gebruik de optie Load Example waarmee de voorbeeldgegevens worden geladen.
- Vul vervolgens de vereiste opties in.
- Klik ten slotte onderaan de pagina op Calculate en u krijgt de gewenste resultaten.
Op het dashboard van Multi-vari Chart is het venster in twee delen verdeeld.

Aan de linkerkant staat de Data Pane. In de Data Pane vormt elke rij één subgroep. Gegevens kunnen handmatig worden ingevoerd, of u kopieert (Ctrl+C) de gegevens uit een Excel-werkblad en plakt (Ctrl+V) ze hier.
Load example: Voorbeeldgegevens worden geladen.
Load File: Hiermee laadt u de Excel-gegevens rechtstreeks.
Aan de rechterkant hoeft u alleen het volgende op te geven:
Response: De uitkomst of meting die u onderzoekt: de variabele waarvan u de variatie wilt begrijpen en verklaren. Dit is altijd een numerieke kolom zoals Strength, SinterTime, of een van C5 tot en met C30.
- Voorbeeld: als u de sterkte van metalen onderdelen onderzoekt, selecteert u Strength als Response.
- De kaart zet de waarden van deze variabele uit op de verticale (Y-)as.
Factor 1: De eerste en belangrijkste groeperingsvariabele. De gegevens worden primair gesplitst en weergegeven volgens de categorieën of niveaus van deze factor langs de horizontale (X-)as.
Factor 2(Optional): Een tweede groeperingsvariabele bovenop Factor 1. Binnen elk niveau van Factor 1 worden de gegevens verder gesplitst naar de niveaus van Factor 2.
Factor 3 (Optional): Een derde groeperingsvariabele die nog een laag stratificatie toevoegt bovenop Factor 1 en Factor 2. Dit is optioneel en wordt gebruikt wanneer u tegelijk een derde bron van variatie wilt onderzoeken.
Download as Excel: Hiermee wordt het resultaat in Excel-formaat weergegeven, dat u eenvoudig kunt bewerken en met de optie Load File opnieuw kunt laden voor berekeningen.
Veelgestelde vragen
Wat is een multi-varikaart?
Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van procesvariatie over meerdere factoren tegelijk toont. Ze groepeert variatie in de categorieën binnen het stuk, tussen stukken en in de tijd en toont die op één kaart, zodat de dominante bron van variatie direct zichtbaar is. Ze wordt veel gebruikt bij grondoorzaakonderzoek en procesoptimalisatie.
Hoe interpreteert u een multi-varikaart?
De factor die de grootste verticale spreiding op de kaart veroorzaakt, is de dominante bron van variatie en moet het eerste aandachtspunt van het onderzoek zijn. De kaart is een richtinggevend screeninghulpmiddel en geen formele statistische toets, dus bevindingen moeten kwantitatief worden bevestigd met ANOVA, variantiecomponentenanalyse of een proefopzet.
Hoeveel gegevens hebt u nodig voor een multi-varikaart?
Verzamel minimaal 3 tijdsperioden, 3 tot 5 onderdelen per periode en 2 tot 3 metingen per onderdeel voor een betrouwbare kaart. Verzamel de gegevens gestructureerd, hiërarchisch en evenwichtig, met hetzelfde aantal metingen per onderdeel en dezelfde onderdelen per batch, zodat visuele vergelijkingen eerlijk en geldig zijn.
Wanneer gebruikt u een multi-varikaart?
Gebruik haar bij grondoorzaakonderzoek om te achterhalen welke factor, zoals tijd, operator, machine of batch, de procesvariatie domineert, bij meetsysteemonderzoek om beoordelaars of omstandigheden te vergelijken, bij geneste of hiërarchische gegevens en als voorscreening vóór een proefopzet. Bij slechts één groeperingsfactor is een boxplot of plot van individuele waarden geschikter.
