Multi-varikaart

Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van variatie in een proces over meerdere factoren tegelijk toont. Ze ordent gegevens door factoren te groeperen in drie klassieke categorieën van variatie (variatie binnen het stuk, variatie tussen stukken en variatie in de tijd) en toont ze allemaal op één kaart, zodat de dominante bron van variatie direct zichtbaar is.

Laatst beoordeeld

Belangrijkste conclusie

Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van variatie in een proces over meerdere factoren tegelijk toont.

Op deze pagina
  1. Wat is een multi-varikaart?
  2. Wanneer gebruikt u een multi-varikaart?
  3. De drie soorten variatie begrijpen
  4. Richtlijnen voor correct gebruik van de multi-varikaart
  5. Alternatieven: wanneer u geen multi-varikaart gebruikt
  6. Voorbeeld van een multi-varikaart
  7. Zo maakt u een multi-varikaart

Wat is een multi-varikaart?

Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van variatie in een proces over meerdere factoren tegelijk toont. Ze ordent gegevens door factoren te groeperen in drie klassieke categorieën van variatie (variatie binnen het stuk, variatie tussen stukken en variatie in de tijd) en toont ze allemaal op één kaart, zodat de dominante bron van variatie direct zichtbaar is.

In plaats van voor elke factor afzonderlijke analyses uit te voeren, laat de multi-varikaart u het volledige beeld van variatie over geneste of gegroepeerde factoren in één keer zien, waardoor ze een essentieel hulpmiddel is bij grondoorzaakonderzoek en procesoptimalisatie.

Wanneer gebruikt u een multi-varikaart?

  • Gebruik haar bij grondoorzaakonderzoek wanneer u moet vaststellen welke factor (tijd, operator, machine of batch) de dominante bron van procesvariatie is.
  • Gebruik haar bij meetsysteemonderzoek om de variatie van verschillende beoordelaars, onderdelen of meetomstandigheden visueel te vergelijken.
  • Gebruik haar wanneer u geneste of hiërarchische gegevensstructuren hebt, bijvoorbeeld meerdere metingen per onderdeel, meerdere onderdelen per batch en meerdere batches per ploeg.
  • Gebruik haar als voorscreening vóór een proefopzet (DOE) om de aandacht te richten op de factoren die het meest aan variatie bijdragen.

De drie soorten variatie begrijpen

Type

Wat wordt gemeten

Voorbeeld

Binnen het stuk

Variatie binnen één eenheid of item

Diameterverschillen over één onderdeel

Tussen stukken

Variatie tussen opeenvolgende items

Gewichtsverschillen tussen onderdelen in een batch

In de tijd

Variatie over verschillende tijdsperioden

Veranderingen van ploeg tot ploeg of van dag tot dag

Richtlijnen voor correct gebruik van de multi-varikaart

  • Plan uw gegevensverzamelingsstructuur zorgvuldig voordat u begint: de kaart is alleen zinvol als gegevens op een gestructureerde, hiërarchische manier worden verzameld.
  • Verzamel gegevens op een evenwichtige, systematische manier (hetzelfde aantal metingen per onderdeel, dezelfde onderdelen per batch) om visuele vergelijkingen eerlijk en geldig te maken.
  • De factor die de grootste verticale spreiding op de kaart veroorzaakt, is de dominante bron van variatie en moet het eerste aandachtspunt van het onderzoek zijn.
  • Verzamel minimaal 3 tijdsperioden, 3–5 onderdelen per periode en 2–3 metingen per onderdeel voor een betrouwbare en informatieve kaart.
  • Gebruik de multi-varikaart als richtinggevend screeninghulpmiddel, niet als formele statistische toets: volg op met ANOVA of een proefopzet voor kwantitatieve bevestiging.

Alternatieven: wanneer u geen multi-varikaart gebruikt

Situatie

Gebruik in plaats daarvan

Formele statistische kwantificering van variatiebronnen nodig

Variantiecomponentenanalyse (ANOVA)

Er is maar één factor of groeperingsvariabele

Boxplot of plot van individuele waarden

Alleen trends in de tijd moeten worden gedetecteerd

Runkaart of regelkaart

Verbanden tussen twee variabelen onderzoeken

Spreidingsdiagram of regressieanalyse

Procesfactorinstellingen formeel optimaliseren

Proefopzet (DOE)

Voorbeeld van een multi-varikaart

Een ingenieur wil het effect van sintertijd en een additief op de druksterkte van drie verschillende metalen beoordelen. De ingenieur meet de druksterkte van drie proefstukken van elk metaaltype bij elke sintertijd: 100 minuten, 150 minuten en 200 minuten, herhaald voor elk van de additieven. De volgende stappen:

  1. De benodigde gegevens verzamelen.
  2. Analyseer nu de gegevens in Zometric Statistical Software op https://statsai.zometric.com/.
  3. Kies voor de multi-varikaart Statistical module> Graphical analysis > Multi-vari Chart.
  4. Voer in de tool de gegevens samen met de andere invoer als volgt in:
Multi-vari Chart — figure 1Multi-vari Chart — figure 2

6. Na gebruik van bovenstaande tool haalt u de uitvoer als volgt op:

Multi-vari Chart — figure 3

Zo maakt u een multi-varikaart

De handleiding is als volgt:

  1. Log in op Zometric Statistical Software op https://statsai.zometric.com/
  2. Kies op de startpagina Statistical Tool> Graphical analysis > Multi-vari Chart.
  3. Voer vervolgens de gegevens handmatig in, of kopieer (Ctrl+C) de gegevens uit een Excel-werkblad en plak (Ctrl+V) ze hier, of gebruik de optie Load Example waarmee de voorbeeldgegevens worden geladen.
  4. Vul vervolgens de vereiste opties in.
  5. Klik ten slotte onderaan de pagina op Calculate en u krijgt de gewenste resultaten.

Op het dashboard van Multi-vari Chart is het venster in twee delen verdeeld.

Multi-vari Chart — figure 4

Aan de linkerkant staat de Data Pane. In de Data Pane vormt elke rij één subgroep. Gegevens kunnen handmatig worden ingevoerd, of u kopieert (Ctrl+C) de gegevens uit een Excel-werkblad en plakt (Ctrl+V) ze hier.

Load example: Voorbeeldgegevens worden geladen.

Load File: Hiermee laadt u de Excel-gegevens rechtstreeks.

Aan de rechterkant hoeft u alleen het volgende op te geven:

Response: De uitkomst of meting die u onderzoekt: de variabele waarvan u de variatie wilt begrijpen en verklaren. Dit is altijd een numerieke kolom zoals Strength, SinterTime, of een van C5 tot en met C30.

  • Voorbeeld: als u de sterkte van metalen onderdelen onderzoekt, selecteert u Strength als Response.
  • De kaart zet de waarden van deze variabele uit op de verticale (Y-)as.

Factor 1: De eerste en belangrijkste groeperingsvariabele. De gegevens worden primair gesplitst en weergegeven volgens de categorieën of niveaus van deze factor langs de horizontale (X-)as.

Factor 2(Optional): Een tweede groeperingsvariabele bovenop Factor 1. Binnen elk niveau van Factor 1 worden de gegevens verder gesplitst naar de niveaus van Factor 2.

Factor 3 (Optional): Een derde groeperingsvariabele die nog een laag stratificatie toevoegt bovenop Factor 1 en Factor 2. Dit is optioneel en wordt gebruikt wanneer u tegelijk een derde bron van variatie wilt onderzoeken.

Download as Excel: Hiermee wordt het resultaat in Excel-formaat weergegeven, dat u eenvoudig kunt bewerken en met de optie Load File opnieuw kunt laden voor berekeningen.

Veelgestelde vragen

Wat is een multi-varikaart?

Een multi-varikaart is een grafisch hulpmiddel dat de bronnen en omvang van procesvariatie over meerdere factoren tegelijk toont. Ze groepeert variatie in de categorieën binnen het stuk, tussen stukken en in de tijd en toont die op één kaart, zodat de dominante bron van variatie direct zichtbaar is. Ze wordt veel gebruikt bij grondoorzaakonderzoek en procesoptimalisatie.

Hoe interpreteert u een multi-varikaart?

De factor die de grootste verticale spreiding op de kaart veroorzaakt, is de dominante bron van variatie en moet het eerste aandachtspunt van het onderzoek zijn. De kaart is een richtinggevend screeninghulpmiddel en geen formele statistische toets, dus bevindingen moeten kwantitatief worden bevestigd met ANOVA, variantiecomponentenanalyse of een proefopzet.

Hoeveel gegevens hebt u nodig voor een multi-varikaart?

Verzamel minimaal 3 tijdsperioden, 3 tot 5 onderdelen per periode en 2 tot 3 metingen per onderdeel voor een betrouwbare kaart. Verzamel de gegevens gestructureerd, hiërarchisch en evenwichtig, met hetzelfde aantal metingen per onderdeel en dezelfde onderdelen per batch, zodat visuele vergelijkingen eerlijk en geldig zijn.

Wanneer gebruikt u een multi-varikaart?

Gebruik haar bij grondoorzaakonderzoek om te achterhalen welke factor, zoals tijd, operator, machine of batch, de procesvariatie domineert, bij meetsysteemonderzoek om beoordelaars of omstandigheden te vergelijken, bij geneste of hiërarchische gegevens en als voorscreening vóór een proefopzet. Bij slechts één groeperingsfactor is een boxplot of plot van individuele waarden geschikter.