T²-kaart – gegeneraliseerde variantie
De T²-kaart – gegeneraliseerde variantie bewaakt twee of meer gerelateerde kenmerken die samen aan elk onderdeel worden gemeten in gelijke subgroepen die groter zijn dan het aantal variabelen. De T²-kaart markeert subgroepgemiddelden die ver van het procescentrum liggen, rekening houdend met correlatie; de |S|-kaart markeert een toegenomen gezamenlijke spreiding. Ze veronderstelt multivariaat normale gegevens en onafhankelijke subgroepen, ondersteunt grenzen voor Phase 1 of Phase 2 en geeft samenvattings- en speciale-oorzaaktabellen.
Laatst beoordeeld
Belangrijkste conclusie
De T²-kaart – gegeneraliseerde variantie bewaakt twee of meer gecorreleerde kenmerken in subgroepen: T² detecteert verschuivingen in de gemiddelde vector, gegeneraliseerde variantie een toename van de gezamenlijke spreiding.
Op deze pagina
Doel
De T²-kaart – gegeneraliseerde variantie bewaakt twee of meer gerelateerde kenmerken die samen aan elk onderdeel worden gemeten, in subgroepen, op één pagina. De Hotelling T²-kaart vraagt of de gemiddelde vector van de subgroep van het procescentrum is weggeschoven, rekening houdend met de correlatie tussen de variabelen. De kaart voor gegeneraliseerde variantie vraagt of de gezamenlijke spreiding van de variabelen is toegenomen. Gebruik haar in plaats van afzonderlijke Xbar- en R-kaarten voor elk kenmerk wanneer de kenmerken samen bewegen, zoals de diameter en lengte van een gedraaid onderdeel.
Belangrijkste mogelijkheden
- T²-kaart en kaart voor gegeneraliseerde variantie (|S|) voor dezelfde subgroepgegevens, boven elkaar.
- Een willekeurig aantal variabelen (twee of meer), met even grote subgroepen die groter zijn dan het aantal variabelen.
- T²-grens bij een gekozen foutalarmfrequentie (standaard 0.0027, gelijk aan 3σ).
- Phase 1 (grenzen uit de gegevens) of Phase 2 (grenzen uit een historische gemiddelde vector en covariantiematrix).
- Parameters alleen geschat uit gekozen subgroepen, rijselecties en een kolom met x-aslabels.
- Samenvattingstabel en tabel met speciale oorzaken voor elke kaart.
Statistische methoden
De gegevens bevatten p variabelen, gemeten aan n onderdelen in elk van m subgroepen. Voor elke subgroep berekent de tool de gemiddelde vector x̄ⱼ en de steekproefcovariantiematrix Sⱼ. In Phase 1 is de procescovariantie de gepoolde matrix S̄, het gemiddelde van de Sⱼ, en is het procescentrum het totaalgemiddelde x̿ van de subgroepgemiddelden. De statistiek van elke subgroep is T²ⱼ = n·(x̄ⱼ − x̿)′ S̄⁻¹ (x̄ⱼ − x̿), de gekwadrateerde Mahalanobis-afstand van haar gemiddelde tot het centrum, geschaald met n. De bovenste regelgrens is UCL = p(m − 1)(n − 1) / (mn − m − p + 1) × F(1 − α; p, mn − m − p + 1), de onderste grens is 0 en de middenlijn is de mediaan van dezelfde verdeling, p(m − 1)(n − 1) / (mn − m − p + 1) × F(0.5; p, mn − m − p + 1), zoals in Minitab. Met een historische gemiddelde vector en covariantiematrix (Phase 2) vervangen deze x̿ en S̄ en zijn de UCL en middenlijn de χ²-kwantielen χ²(1 − α; p) en χ²(0.5; p).
De kaart voor gegeneraliseerde variantie zet de determinant |Sⱼ| van de covariantiematrix van elke subgroep uit, één getal voor de gezamenlijke spreiding van alle variabelen. Met Σ̂ = |S̄| (of de determinant van de historische covariantiematrix), en de constanten b₁ = Π(n − i) / (n − 1)ᵖ en b₂ = Π(n − i) × [Π(n − i + 2) − Π(n − i)] / (n − 1)²ᵖ over i = 1 tot p, zijn de grenzen CL = b₁Σ̂, UCL = Σ̂(b₁ + K√b₂) en LCL = max(0, Σ̂(b₁ − K√b₂)), met standaard K = 3 (3σ-grenzen van Montgomery).
Op beide kaarten zijn alleen punten buiten de grenzen signalen; de run-regels zijn niet van toepassing op deze scheve statistieken. Een T²-signaal zegt dat het subgroepgemiddelde afwijkt, maar niet welke variabele is verschoven: vergelijk de gemiddelden van de subgroep met die van de andere. De methode veronderstelt dat de variabelen multivariaat normaal en de subgroepen onafhankelijk zijn. De grenzen van Phase 1 omvatten ook subgroepen die buiten controle zijn, dus herbereken na het verwijderen van aanwijsbare oorzaken met die subgroepen weggelaten.
Invoervelden en opties
Veld | Beschrijving |
Variables | Vereist. Twee of meer numerieke kolommen, de gerelateerde kenmerken die aan elk onderdeel worden gemeten. |
Subgroup indicator | Vereist. Kolom die de subgroep van elke rij aangeeft. Alle subgroepen moeten dezelfde grootte n hebben, en n moet groter zijn dan het aantal variabelen. |
Alpha (T² false alarm rate) | Standaard 0.0027; 0.0001 tot 0.5. Bepaalt alleen de T²-UCL. |
Check Rule 1 (Generalized Variance) / K for Rule 1 (Generalized Variance) | Aangevinkt, standaard K = 3. Niet aangevinkt worden punten buiten de grenzen van de gegeneraliseerde variantie niet gemarkeerd. K bepaalt de breedte van de grenzen van de gegeneraliseerde variantie in standaardafwijkingen van |S|. De T²-grens wordt bepaald door Alpha. |
X scale | Optionele kolom die wordt gebruikt om de horizontale as te labelen. |
Historical mean vector (T²) | Optioneel, één waarde per variabele. Alleen gebruikt voor de T²-kaart, en alleen samen met een historische covariantiematrix (Phase 2). |
Historical covariance matrix | Optionele p × p-matrix, rijen gescheiden door ";" en waarden door "," of spaties, bijv. 4.0,1.2;1.2,3.0. Wordt door de kaart voor gegeneraliseerde variantie zelfstandig gebruikt en door de T²-kaart samen met de gemiddelde vector. |
Include or Exclude / Specify which rows | Standaard alle rijen, of de opgegeven rijnummers opnemen of uitsluiten (bijv. 4 7 11:14). |
Specify subgroups to estimate parameters (mean vector & covariance matrix) / Subgroups | Omit (standaard) of Use de vermelde subgroepen (bijv. 14:15) bij het schatten van het centrum en de gepoolde covariantie; alle subgroepen worden nog steeds uitgezet. |

Figuur 1 — Opties voor het voorbeeld: Diameter_mm, Weight_g en Length_mm in subgroepen van vier onderdelen, alpha 0.0027, Phase 1.
Beschrijving van de uitvoer
- T² Chart — T² voor elke subgroep met de middenlijn (de mediaan van T²), UCL en LCL = 0; punten boven de UCL zijn rood.
- T² summary table — Variables, p (variabelen), m (gebruikte subgroepen), n (subgroepgrootte), Alpha, Center Line (mediaan van T²), UCL en Phase (1 zelf geschat of 2 bekende basislijn).
- Generalized Variance Chart — |S| voor elke subgroep met CL, UCL en LCL.
- Generalized variance summary table — Variables, p, m, n, de constanten b1 en b2, CL, LCL, UCL en Phase.
- Nelson's Rules table voor elke kaart — de subgroepen boven de UCL, of No special causes found.
- PDF-export via Download.

Figuur 2 — Subgroepen 14 en 15 liggen ver boven de T²-UCL van 16.1623, terwijl elke |S| onder de UCL van de gegeneraliseerde variantie van 1.943 blijft.
Uitgewerkt voorbeeld
Een nauwkeurig gedraaid onderdeel wordt gecontroleerd op drie gerelateerde afmetingen: diameter, gewicht en lengte. In elk van 15 subgroepen worden vier onderdelen genomen. Diameter en lengte zijn sterk gecorreleerd (r = 0.83), dus drie afzonderlijke Xbar-kaarten zouden de subgroepen niet eerlijk beoordelen. Variables = Diameter_mm, Weight_g en Length_mm, Subgroup indicator = Subgroup, Alpha = 0.0027, geen historische waarden.
De T²-kaart heeft haar UCL op 16.1623 met de middenlijn op 2.348. Subgroepen 1 tot 13 hebben een T² tussen 0.58 en 10.99, maar subgroepen 14 en 15 bereiken 149.8 en 138.7 en worden gemarkeerd. Hun gemiddelden laten zien waarom: de diameter is 29.07 en 29.89 mm tegenover ongeveer 24.4 tot 25.3 mm daarvoor, en de lengte 13.73 en 14.35 mm tegenover ongeveer 11.3 tot 12.2 mm; subgroep 14 is bovendien licht met 55.9 g. De kaart voor gegeneraliseerde variantie heeft CL 0.1943 en UCL 1.943; de grootste |S| is 0.877 bij subgroep 14, dus de gezamenlijke spreiding is niet genoeg toegenomen om te signaleren.
Dit is een verschuiving van het procescentrum, geen onrustiger proces: het team moet zoeken naar een instelling- of gereedschapswijziging vóór subgroep 14 in plaats van naar een bron van extra variatie. Om grenzen uit de stabiele periode te krijgen, voert de analist 14:15 in bij Subgroups met Omit. De T²-UCL wordt 16.5221 (m = 13), en subgroepen 14 en 15 signaleren nog steeds. De grenzen van de gegeneraliseerde variantie worden strakker met CL 0.09013 en UCL 0.9013, en subgroep 14, met 0.877, ligt nu net onder de UCL: het volgen waard, maar nog steeds geen signaal.
Veelgestelde vragen
Wanneer gebruikt u een T²-kaart in plaats van afzonderlijke Xbar-kaarten?
Gebruik een T²-kaart wanneer twee of meer kenmerken die aan hetzelfde onderdeel worden gemeten samen bewegen, zoals de diameter en lengte van een gedraaid onderdeel. Afzonderlijke Xbar- en R-kaarten negeren de correlatie en beoordelen subgroepen niet eerlijk; de T²-kaart meet de afstand van elk subgroepgemiddelde tot het procescentrum met inachtneming van de correlatie.
Wat toont de kaart voor gegeneraliseerde variantie?
De kaart voor gegeneraliseerde variantie zet de determinant |S| van de covariantiematrix van elke subgroep uit, één getal voor de gezamenlijke spreiding van alle variabelen. Een punt boven de bovengrens zegt dat de gezamenlijke spreiding is toegenomen. Een T²-signaal zegt daarentegen dat de gemiddelde vector van de subgroep van het procescentrum is weggeschoven.
Aan welke eisen moet een T²-kaart voor gegeneraliseerde variantie voldoen?
U hebt twee of meer numerieke variabelen en een subgroepindicator nodig. Alle subgroepen moeten even groot zijn en die grootte moet groter zijn dan het aantal variabelen. De methode veronderstelt dat de variabelen multivariaat normaal en de subgroepen onafhankelijk zijn. Alleen punten buiten de grenzen zijn signalen; run-regels zijn niet van toepassing.
Wat moet u doen na een T²-signaal?
Een T²-signaal zegt dat het subgroepgemiddelde afwijkt, maar niet welke variabele is verschoven, dus vergelijk de gemiddelden van die subgroep met die van de andere. De grenzen van Phase 1 omvatten ook subgroepen die buiten controle zijn, dus herbereken na het verwijderen van aanwijsbare oorzaken met die subgroepen weggelaten uit de parameterschatting.
