Tweesteekproef-equivalentietoets
Een tweesteekproef-equivalentietoets beoordeelt of twee onafhankelijke groepen of processen uitkomsten opleveren die dicht genoeg bij elkaar liggen om praktisch als hetzelfde te worden beschouwd. In plaats van te toetsen op een statistisch significant verschil probeert ze aan te tonen dat elk verschil tussen de twee groepsgemiddelden kleiner is dan een vooraf vastgelegde equivalentiegrens, en dus dat de twee groepen voor alle praktische doeleinden uitwisselbaar zijn.
Laatst beoordeeld
Belangrijkste conclusie
Een tweesteekproef-equivalentietoets beoordeelt of twee onafhankelijke groepen of processen uitkomsten opleveren die dicht genoeg bij elkaar liggen om praktisch als hetzelfde te worden beschouwd.
Op deze pagina
- Wat is een tweesteekproef-equivalentietoets?
- Wanneer gebruikt u een tweesteekproef-equivalentietoets?
- Richtlijnen voor correct gebruik van een tweesteekproef-equivalentietoets
- Alternatieven: wanneer u geen tweesteekproef-equivalentietoets gebruikt
- Voorbeeld van een tweesteekproef-equivalentietoets
- Zo voert u een gepaarde equivalentietoets uit
Wat is een tweesteekproef-equivalentietoets?
Een tweesteekproef-equivalentietoets beoordeelt of twee onafhankelijke groepen of processen uitkomsten opleveren die dicht genoeg bij elkaar liggen om praktisch als hetzelfde te worden beschouwd. In plaats van te toetsen op een statistisch significant verschil probeert ze aan te tonen dat elk verschil tussen de twee groepsgemiddelden kleiner is dan een vooraf vastgelegde equivalentiegrens, en dus dat de twee groepen voor alle praktische doeleinden uitwisselbaar zijn.
Deze toets wordt veel gebruikt bij farmaceutische studies (bio-equivalentie), validatie van productieprocessen en overgangen binnen kwaliteitssystemen , waar het aantonen dat een nieuwe methode overeenkomt met de gevestigde standaard het hoofddoel is.
Eenvoudige definitie: Een toets die aantoont dat twee onafhankelijke groepen genoeg op elkaar lijken om als equivalent te worden behandeld: ze bevestigt dat elk verschil ertussen in de praktijk te klein is om ertoe te doen.
Wanneer gebruikt u een tweesteekproef-equivalentietoets?
- Gebruik haar wanneer u twee onafhankelijke groepen vergelijkt en het doel is equivalentie aan te tonen in plaats van een verschil te detecteren.
- Gebruik haar bij het valideren van een nieuw proces, een nieuwe leverancier, een nieuw materiaal of een nieuwe methode ten opzichte van een bestaande, gevestigde standaard.
- Gebruik haar wanneer registratiedossiers of kwaliteitsaudits formeel statistisch bewijs vereisen dat twee onafhankelijke processen equivalente resultaten opleveren.
- Gebruik haar wanneer de twee groepen geen koppeling of matching tussen individuele waarnemingen hebben: elke groep wordt onafhankelijk gemeten.
Richtlijnen voor correct gebruik van een tweesteekproef-equivalentietoets
- Leg het equivalentie-interval vooraf vast op basis van vakkennis of wettelijke eisen: het moet het grootste verschil weergeven dat in de praktijk nog aanvaardbaar is.
- Zorg dat de twee groepen echt onafhankelijk zijn: geen enkele waarneming in de ene groep mag verband houden met een waarneming in de andere.
- Beide groepen moeten gegevens hebben die bij benadering normaal verdeeldzijn, of de steekproeven moeten groot genoeg zijn om de centrale limietstelling te laten gelden.
- Gebruik een toereikende steekproefomvang in beide groepen : equivalentietoetsen vereisen grotere steekproeven dan standaardtoetsen om een betrouwbaar onderscheidend vermogen te bereiken.
- Equivalentie is alleen bevestigd wanneer het volledige betrouwbaarheidsinterval voor het verschil binnen de equivalentiegrenzen valt : gedeeltelijke overlap is niet voldoende.
Alternatieven: wanneer u geen tweesteekproef-equivalentietoets gebruikt
- Als de twee groepen gepaard of gematchtzijn, gebruik dan de Gepaarde equivalentietoets
- Als het doel is om een verschil te detecteren in plaats van gelijkenis te bevestigen, gebruik dan de Tweesteekproef-t-toets
- Als er geen zinvol equivalentie-interval kan worden vastgelegd, kan deze toets niet correct worden uitgevoerd: een vastgelegde grens is verplicht.
Voorbeeld van een tweesteekproef-equivalentietoets
Een voedingsmiddelentechnoloog wil bepalen of een nieuwe, goedkopere samenstelling van kattenvoer hetzelfde eiwitgehalte heeft als het oorspronkelijke product. Hiervoor neemt de ingenieur monsters van 100 gram van beide samenstellingen en meet het eiwitgehalte. Omdat het doel is te garanderen dat de twee samenstellingen binnen een marge van ±0.5 gram equivalent zijn in eiwitgehalte, voert de ingenieur een tweesteekproef-equivalentietoets uit. De varianties van het eiwitgehalte in de twee samenstellingen zijn onbekend en mogelijk niet gelijk. De toets in de volgende stappen:
- De benodigde gegevens verzameld.

- Analyseer nu de gegevens in Zometric Statistical Software op https://statsai.zometric.com/.
- Om Two Sample Equivalence test te vinden, kiest u Statistical module> Hypothesis Test> Two Sample Equivalence test.
- In de tool voert u de gegevens in, samen met andere invoer, als volgt:

5. Na gebruik van bovenstaande tool wordt de uitvoer als volgt weergegeven:


Zo voert u een gepaarde equivalentietoets uit
De handleiding is als volgt:
- Meld u aan bij Zometric Statistical Software op https://statsai.zometric.com/
- Kies op de startpagina Statistical Tool> Hypothesis Test >Two Sample Equivalence test .
- Werk vervolgens de gegevens handmatig bij, of kopieer (Ctrl+C) de gegevens volledig uit een Excel-blad en plak (Ctrl+V) ze hier.
- Vul de vereiste opties in.
- Klik ten slotte onderaan de pagina op Calculate en u krijgt de gewenste resultaten.
Op het dashboard van Two Sample Equivalence test is het venster in twee delen verdeeld.

Aan de linkerkant staat de Data Pane. In de Data Pane vormt elke rij één subgroep. U kunt de gegevens handmatig invoeren of volledig uit een Excel-blad kopiëren (Ctrl+C) en hier plakken (Ctrl+V).
Load example: De voorbeeldgegevens worden geladen.
Load File: Hiermee laadt u de Excel-gegevens rechtstreeks.
Aan de rechterkant staan veel opties, als volgt:
- Test Samples Selecteer de kolom met metingen van de nieuwe of alternatieve groep die wordt beoordeeld, bijvoorbeeld metingen van een goedkopere leverancier, een nieuwe samenstelling of een aangepast proces. Dit is de groep waarvan u wilt aantonen dat ze equivalent is aan de gevestigde referentie. Dit veld is verplicht.
- Reference Samples: Selecteer de kolom met metingen van de gevestigde of standaardgroep waarmee de testsamples worden vergeleken, bijvoorbeeld gegevens van de oorspronkelijke leverancier, de huidige samenstelling of het bestaande proces. In tegenstelling tot de gepaarde equivalentietoets hoeven de waarnemingen in deze kolom niet individueel overeen te komen met waarnemingen in de kolom Test Samples: de twee groepen zijn volledig onafhankelijk van elkaar. Dit veld is verplicht.
- Alpha: Stelt het significantieniveau voor de equivalentietoets in. De standaardwaarde is 0.05, wat betekent dat er een risico van 5% is om ten onrechte equivalentie te concluderen terwijl de twee groepen niet werkelijk equivalent zijn. Een kleinere alfa (bijv. 0.01) vereist sterker bewijs voordat equivalentie wordt geconcludeerd en wordt gebruikt bij toepassingen met hogere inzet of wettelijke toepassingen. Alfa moet worden vastgelegd voordat de gegevensverzameling begint.
- Hypothesized (Test Mean − Reference Mean): Het aangenomen verschil tussen het gemiddelde van de testgroep en dat van de referentiegroep dat wordt getoetst. In de meeste equivalentieonderzoeken is dit ingesteld op 0, wat betekent dat u aanneemt dat beide groepen hetzelfde gemiddelde resultaat moeten geven. Als er een bekende of aanvaardbare systematische afwijking tussen de twee groepen bestaat, kunt u die waarde hier invoeren.
- Alternative Hypothesis: Bepaalt wat de toets probeert aan te tonen:
- Lower Limit < Test Mean − Reference Mean < Upper Limit — bevestigt dat het werkelijke gemiddelde verschil tussen de twee groepen geheel binnen de vooraf vastgelegde equivalentiegrenzen valt. Equivalentie wordt alleen geconcludeerd wanneer het betrouwbaarheidsinterval voor het verschil tegelijkertijd volledig binnen beide grenzen ligt: gedeeltelijke overlap is niet voldoende.
- Lower Limit Het minimaal aanvaardbare verschil tussen de test- en referentiegroep. Dit bepaalt de ondergrens van het equivalentie-interval: als het gemiddelde verschil onder deze waarde ligt, wordt de testgroep als onaanvaardbaar lager dan de referentie beschouwd. Deze grens moet vóór de analyse worden bepaald op basis van wetenschappelijke, wettelijke of praktische eisen en mag niet worden afgeleid uit de te toetsen gegevens.
- Upper Limit Het maximaal aanvaardbare verschil tussen de test- en referentiegroep. Dit bepaalt de bovengrens van het equivalentie-interval: als het gemiddelde verschil deze waarde overschrijdt, geeft de testgroep onaanvaardbaar hogere resultaten dan de referentie. Samen met de Lower Limit vormt het het volledige equivalentievenster waarbinnen het waargenomen verschil moet vallen om de twee groepen equivalent te verklaren.
- Assume Equal Variance: Indien aangevinkt, gaat de toets ervan uit dat beide groepen dezelfde onderliggende populatievariantie hebben en gebruikt ze in de berekening een gepoolde standaardafwijking, wat een iets krachtigere toets geeft wanneer deze aanname klopt. Indien niet aangevinkt, worden voor elke groep afzonderlijke variantieschattingen gebruikt (de aanpak van Welch), wat betrouwbaarder is wanneer de twee groepen merkbaar verschillende spreidingen hebben. Als u het niet zeker weet, laat u dit niet aangevinkt, want dat is de meer conservatieve en veiligere keuze.
- Box Plot of Difference: Indien ingeschakeld, toont een box-and-whiskerplot die de verdeling van de waarden in beide groepen en het verschil ertussen samenvat. Dit geeft een snelle visuele vergelijking van het centrum, de spreiding en de vorm van elke groep, en helpt u te beoordelen of een zichtbaar verschil praktisch relevant is of binnen aanvaardbare grenzen ligt.
- Histogram of Difference: Indien ingeschakeld, toont een histogram van het verschil tussen de verdelingen van de twee groepen. Zo kunt u controleren of de gegevens aan de normaliteitsaanname voldoen en zien of verschillen symmetrisch verdeeld zijn of ongebruikelijke patronen vertonen die de betrouwbaarheid van de toetsresultaten kunnen beïnvloeden.
- Equivalence Plot: Indien ingeschakeld, toont het belangrijkste resultaatbeeld van de equivalentietoets: het betrouwbaarheidsinterval voor het gemiddelde verschil uitgezet tegen de onderste en bovenste equivalentiegrens. Als het volledige betrouwbaarheidsinterval binnen beide grenzen valt, is equivalentie bevestigd. Dit is de belangrijkste uitvoer om te beoordelen en moet altijd samen met de p-waarde worden bekeken.
- Individual Value Plot: Indien ingeschakeld, toont elk individueel datapunt van beide groepen naast elkaar. Dit geeft een compleet beeld van de volledige spreiding en verdeling van elke groep, zodat u gemakkelijk uitschieters, scheefheid of verschillen in variabiliteit ziet die een samenvattende plot alleen mogelijk niet laat zien.
Veelgestelde vragen
Wat is een tweesteekproef-equivalentietoets?
Een tweesteekproef-equivalentietoets beoordeelt of twee onafhankelijke groepen of processen uitkomsten opleveren die dicht genoeg bij elkaar liggen om praktisch als hetzelfde te worden beschouwd. In plaats van te toetsen op een significant verschil probeert ze aan te tonen dat het verschil tussen de twee gemiddelden kleiner is dan een vooraf vastgelegde equivalentiegrens.
Wanneer gebruikt u een equivalentietoets in plaats van een tweesteekproef-t-toets?
Gebruik een equivalentietoets wanneer het doel is gelijkenis aan te tonen, zoals bij het valideren van een nieuw proces, een nieuwe leverancier, een nieuw materiaal of een nieuwe methode ten opzichte van een gevestigde standaard, of voor registratiedossiers. Gebruik een tweesteekproef-t-toets wanneer het doel is een verschil te detecteren. Gebruik voor gepaarde of gematchte gegevens de gepaarde equivalentietoets.
Hoe concludeert u equivalentie?
Equivalentie is alleen bevestigd wanneer het volledige betrouwbaarheidsinterval voor het verschil in gemiddelden binnen de onderste en bovenste equivalentiegrens valt. Gedeeltelijke overlap is niet voldoende. De equivalentieplot toont dit interval ten opzichte van de grenzen en moet samen met de p-waarde worden bekeken.
Wat zijn de aannames van een tweesteekproef-equivalentietoets?
De twee groepen moeten echt onafhankelijk zijn, zonder koppeling tussen waarnemingen. De gegevens moeten bij benadering normaal zijn, of de steekproeven moeten groot genoeg zijn om de centrale limietstelling te laten gelden. Het equivalentie-interval moet vooraf worden vastgelegd op basis van vakkennis of wettelijke eisen, en equivalentietoetsen vereisen grotere steekproeven dan standaardtoetsen.
